Jak ustalić zasady pożyczania rzeczy między rodzeństwem

Najpierw rozróżnijcie rzeczy osobiste i wspólne

Zacznijcie rozmowę w spokojnym momencie, gdy żadne z dzieci nie próbuje właśnie odzyskać zabawki. Weźcie kilka konkretnych przedmiotów: książkę otrzymaną w prezencie, wspólną grę, ulubioną maskotkę i kredki. Ustalcie, do kogo należą i jakie zasady ich dotyczą. Sam fakt, że coś leży we wspólnym pokoju, nie powinien w waszej umowie oznaczać zgody na zabranie.

• Rzeczy osobiste: przed użyciem trzeba zapytać właściciela.
• Rzeczy wspólne: obowiązuje kolejność albo uzgodniony czas korzystania.
• Rzeczy wyłączone z pożyczania: pozostają do użytku właściciela, chyba że sam zaproponuje inaczej.

Pozwólcie każdemu wskazać szczególnie ważne przedmioty, na przykład pamiętnik, pamiątkę lub delikatny model. Nie trzeba oceniać, czy powód odmowy jest wystarczająco dobry. W tej propozycji umowy dzielenie się osobistą rzeczą jest wyborem, a dostęp do wspólnych przedmiotów ustalacie osobno.

Ustalcie, jak pytać o zgodę i przyjmować odmowę

Prośba powinna dotyczyć konkretnej rzeczy i sposobu jej użycia. Zamiast ogólnego „Mogę twoje rzeczy?” zaproponujcie zdanie: „Czy mogę pożyczyć niebieskie kredki do tego rysunku? Oddam je po skończeniu”. Właściciel może się zgodzić, odmówić lub podać warunek, na przykład korzystanie tylko przy biurku.

Wpiszcie do umowy, że brak odpowiedzi nie oznacza zgody. Jeśli siostry lub brata nie ma w domu, osobista rzecz czeka na ich decyzję. Wcześniejsza zgoda również nie musi obejmować kolejnego pożyczenia. Wyjątkiem może być wyraźne stałe ustalenie, na przykład możliwość korzystania z określonego zestawu klocków.

Po odmowie można zapytać: „A kiedy będzie to możliwe?” albo poszukać innego przedmiotu. Proponujemy zakończyć na tym negocjacje, jeśli właściciel nadal mówi „nie”. Rodzic może pomóc znaleźć zamiennik, bez wymuszania zgody słowami „Jesteś starszy, więc musisz ustąpić”.

Określcie termin oddania i miejsce zwrotu

„Oddam później” zostawia pole do różnych interpretacji. W propozycji umowy wybierzcie termin, który oboje dzieci rozumieją: po skończeniu rysunku, przed kolacją albo o ustalonej godzinie. Jeśli właściciel potrzebuje przedmiotu wcześniej, niech powie o tym przed jego przekazaniem.

1. Co dokładnie jest pożyczane, wraz z częściami lub dodatkami.
2. Gdzie i do czego można tego używać, na przykład czy rzecz może wyjść z domu.
3. Kiedy trzeba ją oddać i jak poprosić o przedłużenie czasu.
4. Gdzie ma wrócić: do pudełka, na półkę lub bezpośrednio do rąk właściciela.

Zaproponujcie też zasadę, że przedmiotu nie przekazuje się dalej bez dodatkowej zgody. Gdy młodsze dziecko nie potrafi jeszcze samodzielnie dopilnować zwrotu, dorosły może przypomnieć o terminie i pomóc odłożyć rzecz. Zakres pomocy ustalcie według umiejętności dziecka.

Gdy rzecz nie wraca, zacznijcie od jej odzyskania

Proponowana pierwsza reakcja to krótkie przypomnienie faktów: „Umówiliście się na zwrot przed kolacją. Książki nie ma na półce. Teraz ją odłóż”. Unikajcie rozstrzygania całej relacji między dziećmi przy okazji jednego przedmiotu. Najpierw sprawdźcie, gdzie jest rzecz i co trzeba zrobić, żeby wróciła.

• Zapomniany zwrot: przypomnienie i odłożenie przedmiotu przez osobę, która go pożyczyła.
• Zagubiona rzecz: udział pożyczającego w szukaniu i sprawdzenie miejsc, w których jej używał.
• Uszkodzenie: powiedzenie właścicielowi, co się stało, oraz ustalenie z dorosłym możliwej naprawy.
• Powtarzające się problemy: czasowe pożyczanie tylko przy pomocy rodzica i ponowne omówienie zasad.

Przy uszkodzeniu obejrzyjcie przedmiot, zanim ustalicie dalsze działanie. Przypadkowe rozdarcie kartki i użycie rzeczy wbrew uzgodnionym warunkom wymagają wyjaśnienia okoliczności. Proponujemy skupić rozmowę na naprawieniu szkody i kolejnym pożyczeniu, bez określeń „zawsze wszystko niszczysz” czy porównywania rodzeństwa.

Zapiszcie krótką umowę i sprawdźcie ją w codziennych sytuacjach

Umowa może zmieścić się na jednej kartce. Odczytajcie ją wspólnie i poproście każde dziecko, żeby własnymi słowami wyjaśniło, co zrobi przed pożyczeniem oraz po użyciu rzeczy. Młodszym dzieciom możecie zaproponować proste rysunki przypominające kolejne czynności.

• Pytam przed zabraniem cudzej rzeczy i czekam na odpowiedź.
• Przyjmuję odmowę i respektuję listę rzeczy osobistych.
• Ustalam termin, miejsce zwrotu i warunki korzystania.
• Oddaję rzecz kompletną; o zgubieniu lub uszkodzeniu mówię od razu.
• Gdy trudno nam dotrzymać ustaleń, prosimy dorosłego o pomoc.

Po kilku codziennych sytuacjach wróćcie do zapisów. Jeśli zwroty nadal są niejasne, doprecyzujcie miejsce odkładania. Jeśli spór dotyczy wspólnej gry, ustalcie kolejność korzystania. Zmieniajcie konkretną zasadę, która sprawia trudność, i upewnijcie się, że każde dziecko zna nowe ustalenie.

Źródła

• 3 sposoby jak manipuluje tobą rodzic - Natalia Tatarczuch